جاسوس افزار یا Spyware

جاسوس افزار چیست و چگونه از گوشی های هوشمند خود در برابر آن محافظت کنیم؟

جاسوس افزار چیست و چگونه از گوشی های هوشمند خود در برابر آن محافظت کنیم؟

بد افزار (malware)، به مجموعه برنامه هایی گفته می شود که با هدف ایجاد آسیب، خسارت و آزار در رایانه و گوشی های همراه ساخته شده است. بدافزارها، انواع مختلفی دارند. انواع مختلف بد افزار عبارتند از:

  • ویروس ها و کرم ها (بدافزار مسری)
  • رد گم کن ها، اسب های تروجان و درهای پشتی (بدافزار مخفی کار)
  • جاسوس افزار
  • هرزنامه
  • بارگیرها
  • کلیک کننده ها
  • آگهی افزارها و …

 

جاسوس افزار یا Spyware

یکی از مهم ترین انواع بدافزار، جاسوس افزار (Spyware) می باشد. جاسوس افزار، برنامه ای است که وارد سیستم افراد شده و بدون اجازه نصب می شود. سپس آن را کنترل و اطلاعات مورد نظر را جمع آوری می کند. به عبارتی هیچ گونه تخریب و یا آسیب نرم افزاری و یا سخت افزاری به وسیله وارد نمی شود. اما اطلاعات فرد جهت مقاصد نظامی، تبلیغی، تجاری و نظارتی مورد استفاده قرار می گیرد.

 

جاسوس افزار

 

برای درک بهتر از این بدافزار بهتر است به انواع آن اشاره کنیم. جاسوس افزار به دو دسته کلی تقسیم می شود. جاسوس افزار خانگی، با شناخت اولیه و توسط خود افراد تهیه و نصب می شود. مثلا والدین برای کنترل فرزندان خود در شبکه های اجتماعی، برنامه های خاصی را تهیه و نصب می کنند. البته این نوع نیز می تواند توسط یک فرد ناشناس نصب و وسیله ای برای دسترسی به اطلاعات سایر افراد شود.

 

جاسوس افزار

 

اما دسته دوم که خطرناک تر است، توسط شرکت ها تولید می شود. مثلا شرکتی با تولید یک برنامه، جاسوس افزاری را نیز ضمیمه آن می کند. کاربر با نصب این برنامه، اجازه سرقت اطلاعات خود را صادر می کند. سپس اطلاعات جمع آوری شده به شرکت فرستاده شده و به افراد یا شرکت های مختلف فروخته می شود.

 

تاریخچه جاسوس افزار

اولین بار این واژه در سال ۱۹۹۴ و در حوزه علم رایانه مورد استفاده قرار گرفت. اما پس از شناسایی این جاسوس افزارها برنامه هایی برای مقابله با عنوان دیوار آتش (Firewall)  شکل گرفتند. آقای گریگور فرند که متوجه این جاسوسی ها شده بود، در سال ۲۰۰۰، برنامه ای را معرفی کرد که مانع سرقت اطلاعات رایانه ها شود. این برنامه زون آلارم نام داشت.

همچنین در سال ۲۰۰۱، رئیس موسسه گیبسون، پس از نصب یک برنامه تبلیغاتی روی رایانه خود متوجه سرقت اطلاعات شخصی خود شد. از این رو یک برنامه ضد جاسوسی به نام اوپت اوت طراحی کرد.

 

آیا گوشی همراه نیز می تواند مورد هجوم جاسوس افزارها قرار گیرد؟

طی سال های اخیر، پیشرفت های قابل توجهی در صنعت گوشی های همراه ایجاد شده است. تغییرات به حدی بوده که گوشی های هوشمند امروزی بسیار شبیه لپ تاپ عکل می کند و حتی امکانات بیشتری نیز همراه خود دارد. همه گیر شدن استفاده، ارتقای سخت افزاری و نرم افزاری و همچنین دسترسی به اینترنت پر سرعت، موجب شده تا گوشی های هوشمند نیز مشابه رایانه مورد هجوم بدافزارها از جمله جاسوس افزارها قرار گیرد.

در واقع گوشی همراه بستر مناسب تری برای جاسوسی افراد، شرکت ها و سازمان های مختلف فراهم کرده است.

 

جاسوس افزار

 

جاسوس افزار، چه مشکلاتی را برای گوشی همراه ایجاد می کند و چگونه متوجه وجود آن در گوشی خود شویم؟

یکی از مهم ترین مشکلات ایجاد شده در گوشی همراه، دسترسی به اطلاعات شخصی و سرقت آنهاست. در واقع یک جاسوس افزار، با دستیابی به کوکی ها، اطلاعات مختلف مثل مشخصات کارت های اعتباری، رمز های ورود، عادت های اینترنتی و … را ثبت و در اختیار شرکت های مربوطه قرار می دهد. اما این پایان کار نیست. مشکلات دیگری نیز برای گوشی همراه رخ داده که با استفاده از آن می توان آلوده بودن گوشی را مشخص کرد.

  • ایجاد آیکون های جدید و پر شدن بی دلیل حافظه به صورت غیرعادی
  • کاهش سرعت گوشی به میزان قابل توجه
  • افزایش بیشتر از حد مصرف دیتای کاربر؛ زیرا جاسوس افزار از پهنای باند اینترنت کاربر برای ارسال اطلاعات مسروقه استفاده می کند.
  • کاهش سریع تر شارژ باتری گوشی و داغ شدن آن حتی در صورت استفاده نکردن
  • خاموش یا روشن شدن غیرعادی نمایشگر گوشی
  • دریافت پیام های غیر معمول
  • غیرفعال شدن برنامه های ضد جاسوس افزار

کاربران گوشی های هوشمند با دیدن این نشانه ها باید به آلوده بودن وسیله خود مشکوک شوند. اما نشانه های ذکر شده به معنی قطعی بودن آلودگی گوشی نیست. ممکن است این نشانه ها ناشی از مشکلات دیگر گوشی باشد.

 

جاسوس افزار چگونه وارد گوشی می شود؟

اصلی ترین راه برای ورود یک جاسوس افزار به گوشی، نصب یک برنامه است. برنامه های مختلفی در فروشگاه های اینترنتی وجود دارند که برای اهداف خاصی طراحی شده اند. ممکن است یک برنامه به ظاهر بی خطر و مفید باشد. اما در ضمیمه خود یک جاسوس افزار داشته باشد. البته لازم به ذکر است که فروشگاه های معتبری مثل  اپ استور و پلی استور، تمام محصولات خود را از این بابت، بررسی و ارزیابی می کنند.

اما باید این را هم در نظر بگیریم که برخی برنامه ها اصولا با این هدف تولید شده و در این فروشگاه ها نیز موجود هستند. مثل همان برنامه جاسوسی مادران از فرزندان که در ابتدا اشاره شد.

 

جاسوس افزار

 

باید بگوییم که این برنامه ها طبق مقررات برخی کشورها طراحی شده اند از لحاظ امنیتی مانعی ندارند. نصب برنامه ها اصلی ترین راه برای ورود جاسوس افزار به گوشی است و این کار با استفاده از آدرس IP امکان پذیر نیست. راه های دیگری نیز برای ورود وجود دارد اما مخصوص رایانه هستند. مواردی مثل باز کردن پنجره های پاپ آپ، استفاده از فلش، سی دی آلوده، دانلود نرم افزارهای رایگان و نصب آنها از مهم ترین این راه ها هستند.

چگونه باید با جاسوس افزاری که وارد گوشیتان شده مقابله کنید؟

در صورت مشاهده علائم و نشانه های ذکر شده، تنها کاری که می توانید انجام دهید حذف برنامه مولد این جاسوس افزار است.

 

جاسوس افزار

 

کاربران باید توجه داشته باشند هر برنامه ای را دانلود و نصب نکنند. برای دریافت نرم افزارهای مورد نیاز باید از فروشگاه های اینترنتی معتبر را جستجو کرد. قبل از استفاده از هر برنامه درباره آن مطالعه و بررسی انجام دهید. همچنین با نصب ضد جاسوس افزارهای مطمئن، می توان آنها را یافت و حذف کرد.